State of JavaScript 2025 anketinin baş editörü Daniel Roe durumu tek cümleyle özetledi: “TypeScript kazandı. Bir bundler olarak değil, bir dil olarak.” Ankete katılan 12.000 geliştiricinin %40'ı artık yalnızca TypeScript yazıyor ve bu oran her yıl artıyor.
Ağustos 2025'te TypeScript, GitHub'da hem Python'u hem JavaScript'i geride bırakarak en çok kullanılan dil oldu. Son bir yılda bir milyondan fazla yeni katkıcı kazandı. Peki bu dev dönüşüm nasıl oldu ve plain JavaScript ile çalışmaya devam etmenin maliyeti ne?
Rakamlar Ne Diyor?
TypeScript'ın yükselşiini duygusal değil, sayısal olarak değerlendirelim:
- GitHub'da #1 dil: Ağustos 2025'te Python ve JavaScript'i geçti, platformun en hızlı büyüyen dili
- Kurumsal benimseme: Enterprise uygulamaların %69'u TypeScript kullanıyor
- Geliştirici tercihi: Stack Overflow 2025'e göre profesyonel geliştiricilerin %48,8'i TypeScript kullanıyor, memnuniyet oranı %84,1
- İş ilanlarında: JavaScript ile ilgili pozisyonların %78'inde TypeScript aranan yetkinlik olarak listeleniyor
- State of JS 2025: Katılımcıların %67'si JavaScript'ten daha fazla TypeScript yazıyor
TypeScript sadece “popular” değil, varsayılan (default) haline geldi.
Neden Şimdi? JavaScript'in Yetersiz Kaldığı Noktalar
JavaScript esnek ve hızlı prototipleme için mükemmel bir dildir. Ama bu esneklik ölçek büyüdüğünde bir yük haline geliyor.
Tip Güvenliği Eksikliği
State of JS 2025 anketinde geliştiricilerin bir numaralı şikayeti “statik tip kontrolü eksikliği” oldu. JavaScript'te bir fonksiyonun ne döndürdüğünü, bir değişkenin hangi türde olduğunu anlamak için kodu okumak veya çalıştırıp görmek gerekir. TypeScript bunu yazma aşamasında çözer.
Airbnb, hata veritabanını analiz ettiğinde üretim hatalarının %38'inin TypeScript tip kontrolü tarafından yakalanabileceğini tespit etti. Başka bir araştırma, TypeScript projelerinin vanilla JavaScript'e kıyasla %40 daha az çalışma zamanı hatasıyla teslim edildiğini gösterdi.
IDE Deneyiminde Uçurum
TypeScript, IDE'lere otomatik tamamlama, güvenli refactoring ve anlık hata tespiti için ihtiyacı olan tüm tip bilgisini sağlar. JavaScript ile bu bilgiler ancak JSDoc yorumları veya tahminlerle kısmi olarak sunulabilir. Sonuç: TypeScript'te bir değişken adını proje genelinde güvenle değiştirirken, JavaScript'te her dosyayı manuel kontrol etmek gerekir.
Ölçek Problemi
500 satırlık bir scripttte JavaScript yeterlidir. 50.000 satırlık bir uygulamada ise hangi fonksiyonun ne beklediğini, hangi nesnenin hangi alanlara sahip olduğunu tip sistemi olmadan takip etmek sürdürülebilir değildir. Stripe, Airbnb ve Slack'in milyonlarca satır kodu TypeScript'e taşımasının temel sebebi bu.
Framework'ler TypeScript-First
2026'da neredeyse her büyük JavaScript framework'ü TypeScript ile yazılıyor ve TypeScript tanımlarıyla dağıtılıyor:
- React 19.2: Production-ready React Compiler, gereksiz re-render'ları %25-40 azaltıyor. Tip tanımları birinci sınıf vatandaş
- Angular 21: Varsayılan olarak zoneless change detection ve Signals. TypeScript olmadan Angular kullanmak zaten mümkün değildi — şimdi daha da derinleşti
- Vue 3.5: Reactivity sisteminde %56 bellek azalması, Vapor Mode önizlemeleri. Composition API tamamen TypeScript-first
- Next.js, Nuxt, SvelteKit: Tüm meta-framework'ler TypeScript'i varsayılan olarak kabul ediyor
Bir framework TypeScript ile yazılıp TypeScript ile kullanılmak üzere tasarlandığında, o framework'ü JavaScript ile kullanmak bir dezavantaj haline gelir. Otomatik tamamlama, tip kontrolü ve güvenli refactoring özelliklerinin büyük kısmını kaybedersiniz.
Node.js'de TypeScript: Artık Derlemeye Gerek Yok
TypeScript'ın en büyük sürtünme noktası “derleme adımı” idi. .ts dosyalarını önce .js'e çevirmek, tsconfig.json ayarlamak, build pipeline kurmak gerekiyordu.
Bu artık bitti. Node.js 22.18 ve üzeri sürümler type stripping özelliğiyle TypeScript dosyalarını doğrudan çalıştırabiliyor. Tip bilgileri çalışma zamanında silinir, geriye saf JavaScript kalır — ekstra bir adım, ayar veya build aracı gerekmez.
1node app.ts # Just works.Daha da ötesi: TC39'un Type Annotations teklifi (Stage 1), tip açıklamalarını JavaScript spesifikasyonunun bir parçası yapmayı hedefliyor. 2026 ortasında Stage 3'e ulaşması bekleniyor. Bu gerçekleşirse tarayıcılar ve çalışma zamanları tip açıklamalarını doğal olarak yok sayacak — yani TypeScript fiilen JavaScript'ın bir parçası olacak.
Geçiş Rehberi: JavaScript'ten TypeScript'e
Tüm projeyi bir günde TypeScript'e çevirmek gerekmez. Kademeli geçiş en sağlıklı yaklaşımdır:
1. tsconfig.json ile Başlayın
Projenize allowJs: true ve strict: false ayarlarıyla bir tsconfig.json ekleyin. Mevcut .js dosyaları olduğu gibi çalışmaya devam eder.
2. Yeni Dosyaları .ts Olarak Yazın
Mevcut koda dokunmadan, yeni her dosyayı TypeScript olarak oluşturun. Ekip doğal olarak TypeScript yazımına alışır.
3. Kritik Modülleri Dönüştürün
En çok hata alan veya en sık değişen dosyaları öncelikli olarak .ts'e çevirin. Bu dosyalarda tip güvenliğinin getirisi en yüksektir.
4. strict: true'ya Geçin
Temel dönüşüm tamamlandıktan sonra strict modunu açın. Bu adım en çok hatayı yakalar ama en çok düzeltme de gerektirir — son aşamada yapmak mantıklıdır.
Bilinen Zorluklar
- Üçüncü parti kütüphane uyumu: Bazı kütüphanelerin tip tanımları eksik veya hatalı olabilir.
@types/*paketleri veDefinitelyTypedtopluluğu bunu büyük ölçüde çözer - Build pipeline değişikliği: CI/CD süreçlerinin güncellenmesi gerekir, ancak Node.js type stripping ile bu yük azaldı
- Ekip eğitimi: Çoğu web geliştiricisi TypeScript bilgisinde eksik — ama öğrenme eğrisi JavaScript bilgisi üzerine inşa ettiği için kısadır
Ne Zaman Hâlâ JavaScript Yeterli?
TypeScript her senaryo için zorunlu değildir. Şu durumlarda plain JavaScript hala makul bir tercih olabilir:
- Küçük scriptler ve otomasyon: 100-200 satırlık tek dosyalık araçlarda tip sistemi gereksiz yük olabilir
- Hızlı prototipler: Fikri test etmek için hızla yazıp atacağınız bir prototipte TypeScript yavaşlatabilir
- Eğitim amaçlı projeler: JavaScript öğrenme aşamasındaki geliştiriciler için ek karmaşıklık
Ancak bunların dışında — ekip çalışması, uzun ömürlü projeler, kurumsal uygulamalar — TypeScript artık varsayılan tercihtir.
Sonuç: TypeScript Bir Tercih Değil, Standart
TypeScript 2026'da bir “farklılaştırıcı” olmaktan çıkıp endüstri standardı haline geldi. GitHub'da bir numara, framework'lerde varsayılan, iş ilanlarında beklenen yetkinlik, Node.js'de doğal çalışan.
Önemli çıkarımlar:
- TypeScript GitHub'da Python ve JavaScript'i geçerek en çok kullanılan dil oldu
- Kurumsal uygulamaların %69'u, iş ilanlarının %78'i TypeScript gerektiriyor
- TypeScript projeleri %40 daha az runtime hatasıyla teslim ediliyor
- Node.js 22.18+ ile
.tsdosyaları doğrudan çalıştırılabiliyor - TC39 Type Annotations teklifi, tipleri JavaScript standardına taşıyabilir
- Kademeli geçiş stratejisiyle mevcut JS projeleri güvenle dönüştürülebilir
Mevcut JavaScript projenizi TypeScript'e taşımak, yeni projenizi TypeScript-first başlatmak veya ekibinize TypeScript eğitimi vermek isterseniz yazılım geliştirme hizmetlerimizi inceleyin veya bizimle iletişime geçin.
